اخبار تازهصنایع دستی

چوقا بافی یا بافت لباس محلی مردان عشایر بختیاری 

چوقا بافی یا بافت لباس محلی مردان عشایر بختیاری 

چوقا یا چوخا یا چوغا، که به عبای دهقانی و عشایری نیز معروف می‌باشد، بالاپوش مردان عشایر لر بختیاری در جنوب غرب ایران است.
این پوشش در بین مردم شهرنشین این قوم نیز در مراسم گوناگون استفاده می شود
و به‌ دست زنان بختیاری و از پشم گوسفند بافته می‌شود.
چوقا در لُرهای ساکن استان لرستان کمتر به کار گرفته می‌شود و
بیشتر در میان لرهای بختیاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.
همچنین به عنوان یکی از صنایع دستی عشایری استان چهارمحال و بختیاری
در شورای ثبت میراث فرهنگی کشور مورد تائید قرار گرفته و به ثبت ملی رسیده است.

 

چوقا

کاربرد چوقا:

چوقا در واقع کت بلند و بی‌آستینی است که مردان عشایر و روستایی به خصوص در استان‌های خوزستان، چهارمحال و بختیاری، گیلان و اصفهان به صورت عبا روی لباس‌های دیگر خود می‌پوشند و طرح آن برگرفته از معبد چغازنبیل بزرگترین معبد عیلامیان و شبیه کنگره های تخت جمشید می‌باشد.آنها در تابستان در زیر چوقا، پیراهن و در زمستان لباس گرم می‌پوشند. در نتیجه چوقا در کلیه فصول سال مورد استفاده قرار می‌گیرد. هنگامی که هوا سرد باشد چوقا را با بستن شالی در کمر به دور آن به بدن محکم می‌بندند تا باد وسرما در آن نفوذ نکند. بافت چوقا به علت متراکم بودن وپشمی بودن آن تا حدودی مانع نفوذ باران می‌شود. هنگام گرما و یا در حال کوه پیمایی دامن چوقا را از پایین تا کرده به کمر یا شانه حائل می‌کنند تا دامن آن دست و پای فرد رانگیرد.

تاریخچه ورود به ایل بختیاری

در شمال شرقی دزفول دهی به نام لیوس وجود دارد که چوقاهای بافته شده در آن بتدریج به «چوقا لیویسی یا لیواسی» مرسوم شدند و بر همین اساس به این بالاپوش چوقالیوسی هم می‌گویند. تاریخ بافت این پوشش کمتر از صد سال است. در گذشته چوغا فقط به لرهای لرستان اختصاص داشت است. ظاهراً یکی از خوانین لر (خانِ لیوس، دهی در شمال شرق دزفول) چوقایی به خان بختیاری هدیه داد و آن خان از آن خوشش آمد و دستور داد کلانتران طوایف آن را بپوشند.

نقش و طرح چوقا 

چوقا نه پوششی سفید است و نه سیاه، بلکه پوششی است با دو رنگ سیاه و سفید (یا سرمه‌یی و سفید).
ترکیب رنگ‌های دیگر چوقا، کرم – آبی، کرم -سرمه‌ای و یا کرم – قهوه‌ای است.
آستین کوتاه چوقا بیشتر حالت نمایشی دارد و به عنوان جیب نیز می‌توان از آن استفاده کرد.
این پوشش به صورت قواره‌ای به عرض ۷۰ سانتیمتر و طول حداکثر حدود ۳۵۰ سانتیمتر بافته می‌شود
و به دو تکه بریده شده و از به هم دوختن قطعات بریده شده، چوقا حاصل می‌گردد.

طرح نیمه‌ بالایی چوقا از نوارهای متعدد پهن، سرمه‌ای یا سیاه ،ولی طرح نیمه‌ پایینی فقط از چند خط تشکیل می‌شود.
معمولاً بلندیِ آن باید به حدی باشد که تا زیر زانو برسد.
نقشِ چوقا همواره دارای شکلی ثابت است و در آن خطوط سیاه به صورت عمودی وارد خطوط سفید می‌شوند.
درباره چراییِ نگاره این بالاپوش چند نظریه وجود دارد.
اما هنوز پیشنهاد همه پسندی درباره خاستگاه یا مضمون این نقش از سوی صاحب نظران انجام نشده‌است.
در مورد استفاده از این نقوش گفته می شود که خط های سفید نماد سپنتا مینو ( فرشته نیک ) از پایین به بالا می آیند و
خطوط سیاه نماد انگره مینو ( اهریمن ) از بالا به پایین می آیند و بیانگر پیروزی های نهایی خوبی ها بر بدی هاست. 

 

چوقا

مواد اولیه:

مواد اولیه‌ چوقا را نخ پشمی و نخ پنبه‌ای تشکیل می‌دهد.
ضمن آنکه باید گفت می‌توان آن را تماماً از نخ پشمی یا تماماً از نخ پنبه‌ای و نیز با استفاده از نخ پنبه‌ای به عنوان تار و نخ پشمی به عنوان پود،
تولید کرد که نوع تار و پود پنبه‌ای آن معمولاً مخصوص فصل تابستان است و در فصول دیگر سال کاربرد چندانی ندارد.

نحوه بافت و دوخت چوقا بختیاری:

برای بافتِ چوقا از دارِ خوابیده استفاده می‌کنند و تکنیک بافت آن نیز مانند تکنیک گلیم بافی است
با این تفاوت که خیلی ریز بافت تر است و تار و پود نازک دارد. پود چوقا از خامه پشمی است که توسط زنان ایل بوسیله پره ریسیده می‌شود
و تار آن از نخ پنبه‌ای بسیار ظریف است که از بازار خریداری می‌شود.
چوقا را بصورت نواری به عرض ۵۰ الی ۷۰ سانتیمتر وبلندی حدود ۲٫۵ الی ۳٫۵ متر می‌بافند.

این نوار از دو قسمت مساوی ومتفاوت تشکیل می‌شود.
بافت آن ساده‌است و در طول آن نوارهایی به عرض یک سانتیمتر با بافت یک ردیف نازک نخ مشکی جدا می‌شوند.
در یک قسمت همین بافت ساده که راه راه است، ادامه می‌یابد ودر قسمت دیگر نقش پله‌ای که رنگ آن مشکی است بافته می‌شود.
مدت زمان لازم برای بافت یک قطعه چوقا حدود ۲۰ روز است.
پس از بافت چوقا آن قسمت را که بافت ساده دارد برای پایین تنه وقسمتی را که دارای نقش پله‌ای مشکی است
برای بالاتنه در نظر گرفته و به اندازه لازم میبرند و آنها را کنار هم می‌دوزند. پشم به کار رفته باید کیفیت بالایی داشته باشد.

بافت چوقای متوسط:

برای بافت یک چوقای متوسط حدود یک کیلو گرم نخ پنبه‌ای (پود)
ویک کیلو خامه پشمی بکار می‌رود.ارزش ومرغوبیت چوقا بسته به منزلت اجتماعی افراد ایل متفاوت است.
بهترین نوع آن نوعی است که در طایفه بهداروند در تش کیارسی بافته شدن وبه چوقا «کیارسی» معروف است.
بعد از آن چوقای«موری» که در طایفه موری بافته می‌شود شهرت دارد.قیمت این پوشش بستگی به خوش بافت بودن آن دارد.

 

چوقا

 

  مطالب مرتبط:

میناکاری چیست و چگونه انجام میشود
۱۰ مهارت هنری ایرانی که آنها را از یاد برده ایم
هنر کلاژ چیست و تاریخچه آن به چه زمانی برمی‌گردد؟
هنر سکه دوزی را بیشتر بشناسیم
هنر سکمه دوزی چیست و چه کاربردهایی دارد
صنایع دستی چوبی ،هنرهایی که می شود باچوب آفرید
پیله دوزی چیست و چه کاربردهایی دارد
ورشو سازی هنری که به فراموشی سپرده شد
کوک خیاطی چند نوع دارد و هر کدام چگونه انجام میشود؟
ترکه بافی صنایع دستی مردمان خراسان جنوبی
صنایع دستی لرستان
کاربردهای مکرمه بافی در دکوراسیون داخلی و تزئین وسایل خانه
حصیربافی چیست و چه کاربرهایی دارد؟
عروسک روسی از تاریخچه تا مراحل ساخت
ساخت زیورآلات رزینی را از صفر تا صد بیاموزید
رزین چیست و به چند دسته تقسیم میشود؟
از تندیس گری یا پیکر تراشی چه میدانید ؟
تریکو بافی چیست و چه کاربردهایی دارد

از سایر آثار هنری در چکه ها دیدن نمایید.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
×

سلام !

برای گفتگو در WhatsApp روی یکی از پشتیبان های ما در زیر کلیک کنید یا برای ما ایمیل بفرستید : info.chekkeha@gmail.com

× چگونه می‌توانیم به شما کمک کنیم ؟