اخبار تازهصنایع دستی

سیاه چادر بافی هنری برای ساخت مسکن عشایر

سیاه چادر بافی هنری برای ساخت مسکن عشایر

نام مسکن عشایر آلاچیق است که از دو بخش تشکیل شده است.
بخش بالایی (سقف آن) که سیاه چادر نام دارد و از موی بز بافته می‌شود.
بخش دیگر، دیواره جانبی است که چیق (یا چیت) نام دارد و از ترکیب نی و موی بز ساخته می‌شود.

 

تعریف سیاه چادر

سیاه‌ چادر نوعی چادر است که از موی بز سیاه و توسط زنان عشایر بافته می شود.
هر خانواده معمولاً ۲۰ الی ۵۰ رأس بز دارد که از موی آنها برای تهیه سیاه چادر استفاده می کنند.
عشایر در ییلاق و قشلاق مکانهای معینی برای اقامت دارند و معمولاً در زیر این سیاه چادرها زندگی و استراحت می کنند. 

سیاه چادر

 

علت استفاده از موی بز برای تهیه سیاه چادر

 سیاه چادرها همواره از موی بز بافته می شوند و این به چند دلیل مهم است. اول آنکه موی بز به دلیل داشتن لایه چربی خاصیت بسیار مطلوبی برای جلوگیری از نفوذ آب در مواقع بارندگی دارد و معمولاً آب باران از جداره آن عبور نمی کند. دوم آنکه موی بز در دسترس است و ارزان تهیه می شود. سومین خاصیت موی بز سبک بودن آن است و نسبت به چادرهای برزنتی جمع آوری و حمل آن راحت تر است. همچنین در تابستان و روزهای آفتابی، استراحت کردن در زیر این سیاه چادرها لذت بخش است.

اندازه و شکل سیاه چادر در بین ایلات مختلف

 سیاه چادرها در کشورهای مختلفی بافته می‌شوند.
فیلبرگ تمامی سیاه چادرهای خاورمیانه و آفریقا را در تحقیقی جامع و کامل بررسی نموده است.
در بین ایلات و عشایر ایران نیز سیاه چادرها را با اندازه ها و شکل های متفاوت می‌بافند.

روش تولید سیاه چادر

روش تولید سیاه چادر بدین صورت است که ابتدا تارهای چله را بر روی زمین و در فضای باز دراز کرده و شروع به بافت می کنند. تکنیک بافت این صنایع دستی از نوع ساده ترین و ابتدایی ترین دست بافته ها است، ولی به خاطر استفاده از موی بز به عنوان مواد اولیه، بالاترین کارآیی و کاربُرد را برای چادر عشایر دارد.
هر سیاه چادر، از چند «لت» تشکیل می‌شود و هر «لت» نواری بافته شده از موی بز سیاه است. زنان «لت»ها را که به شکل یک نوار بافته شده‌اند، به وسیله دستگاهی سنتی در محل زندگی خود می‌بافند.عرض لت۴۰ تا ۶۰ سانتی متر است و طول آن گاه ۶، ۱۰ و یا ۱۵ متر است. زنان پس از بافتن «لت»ها آنها را از دو طرف به هم می‌دوزند تا کم کم به شکل سیاه چادر در آید.

سیاه چادر

وظیفه مردان و زنان در تهیه سیاه چادر

وظیفه مردان در بریدن موی بز و همچنین تهیه ابزار و فراهم نمودن کارگاه و همچنین دوختن «لت»ها به هم می باشد.وظیفه زنان شستن، پاک کردن،حلاجی کردن موها و تاباندن نخ ها بطوری که به حالت الیاف در آیند، می باشد. تمامی مراحل بافتن سیاه چادر، بر عهده زنان است و مردان هیچ گونه دخالتی در آن ندارند.

دختران کوچک نیز مادران خود را در کار بافتن یاری می دهند و این فرصتی برای یادگیری و آموختن فنون دوختن این هنر سنتی است. زنان برای بافتن یک سیاه چادر گاه بصورت دسته جمعی کار می کنند تا کار بافتن سریع تر به پایان برسد.در روزگاری نه چندان دور زنان عشایر در سیاه چادربافی چنان توانمند بوده اند که این هنر معیاری برای شناسایی و معرفی زنان هنرمند به حساب می‌آمده است. با این حال امروزه این هنر در مسیر توسعه رو به فراموشی رفته است.

 

سیاه چادر

تعریف چیق

چیق ، چیغ ، چیت یا نی چی پوشش دیواره جانبی مسکن عشایر ایران است. چیق از نی که به صورت خودرو در محل زندگی عشایر می‌روید و موی بز بافته شده ، تشکیل شده است
و از ورود گرما، سرما، باد، باران و خاک به درون چادر پیشگیری می‌کند.از آنجا که نی‌ها توخالی هستند عایق حرارتی به حساب می‌آیند.

هنگام باران نیز به دلیل بالا رفتن رطوبت هوا نی‌ها منبسط می‌شوند و به هم می‌چسبند؛ به این ترتیب در برابر ورود آب به داخل مقاومت می‌کنند.
هنگام گرما و خشکی هوا نی‌ها منقبض می‌شوند و هوا می‌تواند وارد و خارج شود و تهویه هوای ملایمی در چادر به وجود می‌آید. همچنین، تحقیقات نشان داده است که مار و جانوران دیگر نمی‌توانند از موی بز عبور کنند و وارد چادر شوند.نقش‌های به کار رفته روی چیق هندسی و ذهنی است. در چیق‌بافی برای تزئین چیق از پشم و کامواهای رنگی استفاده می‌کنند.

مطالب مرتبط

میناکاری چیست و چگونه انجام میشود
۱۰ مهارت هنری ایرانی که آنها را از یاد برده ایم
هنر کلاژ چیست و تاریخچه آن به چه زمانی برمی‌گردد؟
هنر سکه دوزی را بیشتر بشناسیم
هنر سکمه دوزی چیست و چه کاربردهایی دارد
صنایع دستی چوبی ،هنرهایی که می شود باچوب آفرید
پیله دوزی چیست و چه کاربردهایی دارد
ورشو سازی هنری که به فراموشی سپرده شد

از سایر آثار هنری در چکه ها دیدن نمایید.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
×

سلام !

برای گفتگو در WhatsApp روی یکی از پشتیبان های ما در زیر کلیک کنید یا برای ما ایمیل بفرستید : info.chekkeha@gmail.com

× چگونه می‌توانیم به شما کمک کنیم ؟