اخبار تازهصنایع دستی

ارمک بافی ، هنری برخاسته از شهر هنرپرور یزد

ارمک بافی ، هنری برخاسته از شهر هنرپرور یزد

ارمک بافی چیست؟

ارمک بافی یکی از صنایع دستی ایران است که در گروه نساجی سنتی قرار می‌گیرد.

ارمک

ارمک پارچه دست بافی است از جنس نخ مرسریزه و پنبه که در استان یزد
به‌ وسیله‌ی دستگاه پارچه‌ بافی چهاروردی بافته می‌شود
و معمولاً دارای عرض ۷۵ الی ۹۰ سانتیمتر و طول ۲۵ متر است.
تهیه پارچه‌های دست بافت ارمک در گذشته رونق فراوانی داشته است،
اما اکنون به سبب افزایش ، منسوجات ماشینی متنوع، با کیفیت بهتر
و گسترش عرضه آن‌ها با قیمت کمتر، استفاده از این پارچه به مقدار زیادی کاسته شده است.

تاریخچه ارمک بافی

چنان‌که از اشارات تاریخی برمی‌آید، در گذشته ارمک منسوجی پشمی بود،
که اغلب از پشم شتر‌های خاکستری رنگ تأمین می‌شد.
این پارچه، در زمان‌های گذشته مصارف گوناگون نداشته و جهت استفاده در لباس محلی یزد، بافته می‌شد.
ولی طبیعتاً جنبه‌های مصرفی متفرقه‌ ای نیز پیدا نمود.
در آخرین سال‌های رونق این رشته نیز، پارچه‌ی ارمک، جهت تولید روپوش دختران دانش‌آموز بافته می‌شد.

بافندگان ارمک

اغلب بافندگان این فرآورده را زنان ، تشکیل می‌دهند. 
و میزان تولید یک بافنده به طور متوسط روزانه حدود ۵ سانتی متر بوده است.

نقوش، طرح‌ها و رنگ‌بندی محصولات ارمک

در بافت ارمک، از نقشه‌ی خاصی استفاده نمی‌شود؛ با این حال می‌توان تولیدات آن را از نظر تفاوت نقوش، به سه گروه ساده، راه‌ راه و چهارخانه (پیچازی) تقسیم نمود.
خطوط موازی یا متقاطع ارمک، در درازا به وسیله‌ی تارها و در پهنا به‌ وسیله‌ی پودها به‌ وجود می‌آید. این خطوط دارای پهناها و رنگ‌های مختلف بوده که تابع نقشه و الگوی خاصی نیست. این چیدمان خطوط که در پهنا و درازای ارمک متقارن است، بیشتر به‌صورت ذهنی و تجربی ایجاد می‌شود.

به‌ دلیل شیوه‌ی بافت، امکان ایجاد نقوش منحنی، گل و گیاه طبیعی و انتزاعی، نقوش با خط‌های شکسته و … در ارمک وجود ندارد. با استناد به گفته‌های برخی از تولیدکنندگان قدیمی، معدودی از افراد اقدام به ایجاد این‌ نقوش به‌ صورت سوزن‌ دوزی روی ارمک می‌کردند.
اجرای چاپ‌های مختلف پارچه (باتیک ، قلمکار و …) یا حتی نقاشی با رنگ نیز، در این هنر- صنعت رایج نیست.
همچنین، با توجه به شیوه‌ی بافت ارمک، امکان ایجاد هیچ نوعی از خط‌ نوشته‌ در مرحله‌ی بافت وجود ندارد. حتی چاپ خطوط نوشتاری بر روی پارچه‌های ارمک رایج نیست.

ویژگی بافت ارمک

پارچه‌ی ارمک، از نظر نوع بافت، کاملاً یکدست و یکنواخت بوده و دارای نقوش برجسته‌ نیست.
در بافت ارمک، نخ‌ها متناوباً از روی یکدیگر گذر کرده و در اثر پیوستگی نخ‌های تار و پود
و درگیری آن‌ها با یکدیگر، پارچه‌ای با مقاومت مطلوب تولید شده‌است؛
زیرا تعداد پیوستگی در نخ‌های این نوع بافت (ساده‌ترین شکل بافت)، بیش از سایر انواع بافت است.

ویژگی‌های پارچه‌ی ارمک مرغوب

– تار ارمک از جنس نخ ابریشم مصنوعی (با نام محلی مرسریزه) است و منسوج نهایی دارای لطافت و نرمی مطلوب است.
– تمام رنگ‌های به‌کاررفته در رنگرزی الیاف ارمک باید از ثبوت کافی برخوردار باشند. رنگ‌های طبیعی دارای مزیت بیشتری نسبت به رنگ‌های شیمیایی است.

– ارمک باید عاری از عیب‌های ظاهری ذاتی از قبیل گره‌ دارشدن، دورنگی، رگه‌ دارشدن، یکنواخت نبودن شدید ردیف‌های بافته‌ شده، ترکیدگی و بدقوارگی باشد.
– ارمک نباید دارای عیوب ظاهری عارضی ازقبیل پارگی، سوراخ‌ شدگی، سوختگی، رنگ‌ پس‌ دادن، پوسیدگی، آثار رفوگری، ساییدگی، رنگ‌ پریدگی، بید خوردگی و نخ‌کشی باشد.

کاربرد

پارچه‌های ارمک، برای تولید پیراهن، روپوش مدارس و لباس محلی شهر یزد مورد استفاده قرار می‌گیرد
و یکی از فعالیت‌های خانگی موجود در استان یزد محسوب می‌گردد.

مراکز بافت ارمک در ایران

پارچه‌ی ارمک در شهر یزد (به‌عنوان تنها مرکز ارمک‌ بافی) به‌ میزان محدود و اغلب توسط زنان بافته می‌شود.

مواد اولیه و ابزار مورد نیاز برای ارمک بافی

مواد اولیه مورد مصرف ارمک بافان بیشتر شامل نخ مرسریزه نمره ۳۲ و نخ پنبه ای نمره ۲ یک لا می‌باشد ، که نخ مرسریزه جهت تار و نخ پنبه‌ای جهت پود به کار می‌رود.البته گاهی از نخ ابریشمی مصنوعی به عنوان تار استفاده می‌شود. نخ مرسریزه از نظر ظاهری تفاوت به جز درخشندگی با نخ معمولی پنبه‌ای ندارد؛ در حالی‌که ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی آن در اثر مرسریزاسیون دگرگونی‌های زیادی پیدا کرده‌است . برای تهیه یک رویه کار از پارچه نامبرده با عرض ۹۰ سانتی متر, و طول ۲۵ متر حدود ۵/۳ کیلو نخ لازم است
اکثر دستگاههای دستی ارمک بافی چهاروردی است ولی هنگام بافت به صورت دستگاههای دو وردی , عمل می‌کند. بدین معنی که وردها به صورت دو به دو به یکدیگر متصل بوده و با هم بالا و پایین می‌رود.

عمل مرسریزاسیون

عمل مرسریزاسیون با سود ۲۸ درصد تا ۳۲ درجه انجام می‌گیرد. در اثر مرسریزاسیون استحکام پنبه، در برابر کشش افزوده شده و قدرت جذب و درخشندگی آن بیشتر می‌شود.
مرسریزاسیون پنبه در دوحالت انجام می‌شود: مرسریزاسیون با کشش و مرسریزاسیون بدون کشش. برای مرسریزه‌ کردن بیشتر از حالت مرسریزاسیون با کشش استفاده می‌شود و ویژگی‌هایی که در این حالت پنبه حاصل می‌کند، شامل استقامت بیشتر، استحکام بیشتر، جذب رطوبت بیشتر و جذب رنگ بیشتر است. در مرسریزه‌ کردن بدون کشش، تنها جذب رنگ بهتر بوده ولی درخشندگی و ماندگاری آن خیلی کم بهبود پیدا می‌کند.

 

ارمک بافی

  

مطالب مرتبط

میناکاری چیست و چگونه انجام میشود
۱۰ مهارت هنری ایرانی که آنها را از یاد برده ایم
هنر کلاژ چیست و تاریخچه آن به چه زمانی برمی‌گردد؟
هنر سکه دوزی را بیشتر بشناسیم
هنر سکمه دوزی چیست و چه کاربردهایی دارد
صنایع دستی چوبی ،هنرهایی که می شود باچوب آفرید
پیله دوزی چیست و چه کاربردهایی دارد
ورشو سازی هنری که به فراموشی سپرده شد

از سایر آثار هنری در چکه ها دیدن نمایید.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن
×

سلام !

برای گفتگو در WhatsApp روی یکی از پشتیبان های ما در زیر کلیک کنید یا برای ما ایمیل بفرستید : info.chekkeha@gmail.com

× چگونه می‌توانیم به شما کمک کنیم ؟